یکی از رودهای غربی ایران به طول 400 تا 440 کیلومتر که از کوههای کردستان سرچشمه میگیرد و به طرف مغرب ایران خارج از مرز در کشور عراق به رود دیاله و سد دوکان و سپس به دجله می پیوندد. شاخه ای از زاب صغیر(که لوی) از کوههای شمال غرب پیرانشهر (سیاه کوه با ارتفاع 3578 متر)شروع شده و ضمن دریافت آب از شعباتی مانند لاوین، بادین وارد تنگ گرژال می شود آنگاه در دشت که لوی 6 کیلومتری سردشت جریان پیدا می کند آنگاه از زیر پل فلزی (سردشت- مهاباد- بانه) عبور می کند و در پیچ وخم کوهستان جریان پیدا می کند و شعبات دیگری مانند چم شلماش و رزگه را دریافت می کند و آنگاه مرز بین ایران و عراق را در منطقه آلان تشکیل می دهد. و بعداً  به نام چم تیت وارد خاک عراق شده و سپس با دریافت شعبات مهم دیگر به دریاچه دکان عراق می ریزد و به دجله می پیوندد.

از مهمترین آثار حیات انسان اولیه را می توان در محدوده زاب در دره انجیران در 26 کیلومتری جاده ی مهاباد- سردشت در صخره ای از نوع سنگهای نیلی رنگ می توان یافت. که بر آن کتیبه ای تصویری حکاکی شده است که با خود راز انسانهای عهد کهن را دارد. این کتیبه به خوبی بیانگر رابطه مستقیمی است، بین انسان و رودخانه. در این کتیبه تصویری از عده ای از افراد را نشان می دهد که با خود شیئی یا اشیایی را با کلک وقایق ابتدایی به سوی دیگررودخانه می برند. انسانهای دیگر ناظر بر جریان ایستاده اند. آیا اینان گوسفند یا کل یا بز کوهی را برای قربانی و نذر به پیشگاه الهه آبها به آن سو می برند  
 بر روی رودخانه زاب پل قلعه تاسيان و پل فلزی که سردشت را به شهرهای بانه و مهاباد وصل می کند قرار دارد که توسط عزیزخان مکری سردار کل داماد امیر کبیر ساخته شده است.